Cách Tránh Lỗi Không Tuân Thủ Biển Báo Khi Lái Xe

Việc tuân thủ các biển báo giao thông là nền tảng quan trọng để duy trì an toàn cho mọi người khi tham gia lưu thông trên đường bộ. Tuy nhiên, không ít trường hợp người điều khiển phương tiện lại mắc phải lỗi không tuân thủ biển báo, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc và mức phạt hành chính theo quy định. Bài viết này sẽ đi sâu vào khái niệm, các mức phạt và cách phòng tránh lỗi phổ biến này.

Tổng quan về biển báo giao thông

Cho tới thời điểm này có rất nhiều câu hỏi xung quanh về vai trò và chức năng của biển báo giao thông. Do đó, xethientri.com xin hân hạnh là người bạn đồng hành với quý độc giả trong việc giải đáp hết các thắc mắc liên quan đến biển báo.

Biển báo giao thông được hiểu nôm na là những ký hiệu, vạch kẻ đường cũng như tín hiệu được trang bị ở mọi tuyến đường khi có phương tiện tham gia giao thông di chuyển.

Mục đích biển báo giao thông là hỗ trợ thông tin, hướng dẫn cũng như nhắc nhở cho người đi đường về những nguy hiểm có thể rình rập ở đoạn đường phía trước. 1968 khi Công ước Vienna ra đời đã phổ cập toàn bộ thông tin về biển báo đến tất cả các nước thành viên. Việt Nam nằm trong những quốc gia đó và do vậy việc thiết kế biển báo bắt buộc phải đáp ứng tiêu chuẩn của Công ước này.

Hiện nay, tất cả biển báo tại Việt Nam đều tuân theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 41:2019/BGTVT. Trong đó, có bổ sung và cập nhật dựa trên quy chuẩn năm 2024 triển khai từ đầu năm 2025.

Biển báo giao thông có ý nghĩa và chức năng gì?

Hai tác dụng chính của biển báo giao thông là duy trì trật tự khi mọi phương tiện tham gia lưu thông cũng như ra dấu hiệu cảnh báo trước các nguy hiểm phía trước. Để hiểu sâu xa hơn, xin mời mọi người đi tìm hiểu ý nghĩa cụ thể.

• Hỗ trợ đem đến thông tin: việc đi đường cần phải có hệ thống và trật tự do đó dựa vào biển báo để biết hướng nào cần đi, định danh theo khu vực và độ dài di chuyển đến những khu vực quan trọng.
• Nhắc nhở các nguy hiểm rình rập: cuộc sống luôn ẩn chứa nhiều điều bất ngờ và việc trang bị biển báo để cảnh báo các nguy cơ chẳng hạn như: đường cong, có thanh chắn ngang kéo xuống ở tuyến đường sắt. Mặt khác, cảnh báo tốc độ di chuyển nếu đi quá trớn và trẻ em qua đường.
• Quy định chỉ thị: đưa ra biển báo cấm hay các hiệu lệnh quan trọng như “Đi thẳng” hay “cấm dừng xe”
• Trợ giúp phân luồng/điều tiết: biển báo thường đi song song với đèn tín hiệu lẫn vạch kẻ đường. Tuy nhiên, nếu cả ba hiệu lệnh này và có thêm người điều khiển giao thông cùng xuất hiện đồng thời thì phải tuân theo độ ưu tiên sau: Cảnh sát giao thông là ưu tiên hàng đầu. Tiếp đến, là đèn tín hiệu ở ngã tư đường và biển báo xếp ở vị trí thứ ba. Còn vạch kẻ đường chỉ là thứ yếu và xếp độ ưu tiên cuối cùng so với ba hiệu lệnh trên.

Năm 2024, dự thảo sửa đổi luật giao thông đường bộ 2008 quy định rõ người điều khiển phương tiện giao thông luôn đặt biển báo là hiệu lệnh hàng đầu và chỉ ngoại lệ trong vài trường hợp bất khả kháng. Việc này xuất phát từ năm 1930 khi toàn bộ biển báo đều được thiết kế bằng hình ảnh và xóa bỏ ngôn ngữ.

Do đó, nước ta cũng theo đại đa số các quốc gia khác là chuẩn hóa biển báo bằng hình ảnh hết. Hiện nay, có 5 đến 6 nhóm biển báo chính bao gồm 500 loại. Vật liệu phản quang sẽ được hỗ trợ trang bị trên tất cả biển báo để giúp các đối tượng tham gia giao thông quan sát dễ từ xa và thậm chí là trong điều kiện trời tối. Vị trí sẽ đặt từ 2 đến 2.5m so với mặt đường.

Có bao nhiêu loại biển báo giao thông chính tại nước ta?

Dựa vào QCVN 41:2019/BGTVT, sẽ chia theo từng nhóm biển báo giao thông chính ở bên dưới. Đầu năm 2025, dựa vào những bổ sung và cập nhật trong Luật giao thông đường bộ 2024, quy định màu sắc thiết kế phải rõ nét và có hỗ trợ thêm biểu tượng bằng tiếng Anh. Sau đây, hãy cùng chúng tôi đi qua lần lượt các loại biển báo cụ thể như sau:

1. Biển báo cấm

Loại biển báo đầu tiên là biển báo cấm với hình dạng là hình tròn, nền trắng và viền đỏ. Đây là biển báo thể hiện sự cấm đoán tuyệt đối và triển khai ở một số làn đường lẫn hầu hết các tuyến đường cụ thể. Theo như ước tính, sẽ có 39 loại (R.101 đến R.139).

Nếu đi đường thấy biển báo cấm thì hãy chấp hành theo hiệu lệnh thay vì đi ngược lại để gặp phải những tai nạn đáng tiếc. Một vài biển báo cấm phổ biến như:

• Biển R101: yêu cầu cấm đi ngược chiều (chỉ áp dụng cho đường một chiều)
• Biển R.116: triển khai ở tuyến đường hẹp và cua gấp với chỉ thị cấm vượt.
• Biển R.127: quy định về tốc độ cực đại (chẳng hạn như ở nội thành chỉ chạy với tốc độ 50km/h)

Trong trường hợp có biển phụ R.504 đi với biển báo cấm thì quy định cho 1 làn đường. Xe hơi vi phạm sẽ bị phạt với mức phí dao động từ 4 đến 6 triệu VNĐ.

2. Biển báo nguy hiểm

Biển cảnh báo nguy hiểm có hình dạng là tam giác viền màu đỏ và nền màu vàng. Ý nghĩa là nhắc nhở chủ điều khiển phương tiện về việc giảm tốc độ và cẩn thận trước các rủi ro có thể xảy ra ở đoạn đường phía trước.

Tổng cộng biển báo nguy hiểm gồm 46 loại tiêu biểu như P.201 đến P.246. Vị trí đặt với khoảng cách từ 50 đến 300m so với vị trí cảnh báo nguy hiểm.

Ví dụ:

• P.201: hãy dừng lại để nhường đường cho những xe khác vì đây là đoạn đường giao nhau ưu tiên.
• P.222: cảnh báo đường trơn trượt sau cơn mưa nên cần chú ý kiểm soát tốc độ
• P.246: lưu ý các vật cản phía trước

Để nhận dạng thì chỉ cần nhớ trong đầu là biển báo nguy hiểm gắn liền với hình tam giác. Nếu vi phạm gián tiếp gây ra thiệt hại cho người khác đang lưu thông trên đường sẽ bị phạt khá nặng.

3. Biển báo hiệu lệnh

Hình dạng biển báo hiệu lệnh là hình tròn với nền xanh cũng như ký hiệu hình bên trong màu trắng. Ý nghĩa ra lệnh hành động phải thực hiện ngay khi tham gia lưu thông trên đường.

Biển báo hiệu lệnh này có 10 loại từ R.301 đến R.309. Thậm chí, so với biển cấm thì mức độ ưu tiên có thể cao hơn ở một vài tình huống.

Ví dụ

• R.301: yêu cầu phạm vi đường hẹp phải đi vòng phải.
• R.309: hãy giữ mức tốc độ tối thiểu như trên cao tốc chỉ được chạy với 30km/h.
• R.122: yêu cầu các phương tiện tham gia giao thông dừng lại. (Có chữ STOP áp dụng cho những loại xe ưu tiên)

Ngoại trừ xe đặc vụ như xe cứu hỏa thì tất cả phương tiện tham gia giao thông phải chấp hành biển báo hiệu lệnh. Nếu xe máy không tuân thủ sẽ phạt từ 600,000 đến 800,000 VNĐ.

4. Biển báo chỉ dẫn

Biển báo này có nền xanh và hình dạng chữ nhật/vuông. Sẽ có 48 loại biển báo từ I.401 đến I.448 với mục đích cung cấp thông tin hướng dẫn. Về nguyên tắc thì biển này chỉ chỉ dẫn để đi theo hướng ưu tiên chứ không có tác dụng bắt buộc.

Ví dụ:

• I.401: đi trước tại ngã tư giao nhau tính từ phạm vi bắt đầu đường ưu tiên.
• I.412: xe máy và xe hơi riêng sẽ có thể đi trên làn đường dành riêng cho mình.
• I.450: tính từ khoảng cách đến nút giao yêu cầu đi theo hướng cao tốc.

Chú ý: biển báo ở vị trí đặt trên đường cao tốc sẽ có chữ trắng, nền xanh lá và dùng hai ngôn ngữ tiếng Việt và tiếng Anh.

5. Biển báo phụ và vạch kẻ đường

Ở phần này, chúng ta sẽ bàn luận về biển báo phụ lẫn vạch kẻ đường. Biển phụ sẽ hỗ trợ 10 loại từ P.501 đến P.510. Loại biển này thường hỗ trợ biển báo chính. Ví dụ: P.504 áp dụng cho làn đường riêng.

Sau đó, bàn tới vạch kẻ đường khi tham gia giao thông. Thường thì vạch kẻ đường sẽ là màu trắng hoặc vàng. Các nét kẻ vạch có thể tồn tại hai dạng là dạng đứt hoặc dạng liền.

Ví dụ: vạch mũi tên điều hướng (1.18) và vạch dừng xe (1.16). Quy định về hướng làn đường đi sẽ đi đôi song song với biển báo R.411.

Bên cạnh đó, có vài biển báo khác như:

• Biển báo vận hành theo hiệp định GMS-CBTA: áp dụng ở các tuyến đường xuyên quốc gia như Việt Nam, Thái Lan, và Lào.
• Biển cao tốc: nền xanh lá và hỗ trợ 20 loại để ám chỉ độ dài khoảng cách nút giao.

Như vậy, tính đến thời điểm hiện tại có hơn 500 biển báo. Để dễ nhận dạng thì người đi đường cứ nhìn vào hình dạng tròn, tam giác, vuông hay chữ nhật để nắm bắt được ý nghĩa và thực hiện cho đúng hiệu lệnh từ biển báo nhé.

Giới thiệu về các lỗi không tuân thủ biển báo giao thông

Dựa vào Điều 5, Nghị Định 100/2019/NĐ-CP cập nhật năm 2021 quy định rõ: Nếu người điều khiển phương tiện giao thông vì lý do vô tình/cố ý không tuân thủ hiệu lệnh từ biển báo hoặc vạch kẻ đường thì đều tính là vi phạm lỗi không tuân thủ biển báo.

Theo như báo cáo từ Bộ Công An thì có khoảng 20% đến 30% những lỗi vi phạm đến từ lỗi không tuân thủ biển báo giao thông. Phạm vi vi phạm thường ở trong các tuyến đường nội đô, ngã tư và các tuyến cao tốc.

Những hình thức vi phạm thường gặp:

• Khi thấy biển báo STOP (R.122) thì chủ phương tiện không dừng lại hay gặp biển P.201 (cảnh báo nguy hiểm)
• R.127 quy định giới hạn tốc độ thì lại chạy nhanh quá mức hay đi sai hướng (R.411 có kèm theo vạch mũi tên)
• Khu vực cấm R.116 cấm đỗ xe thì lại làm ngược lại và I.401 chỉ thị nhường đường thì chủ phương tiện lại lấn không gian so với các xe còn lại.
• Đi thẳng trên làn đường rẽ phải (biển báo R.411 kết hợp với vạch 1.18)

Những hành vi vi phạm lỗi không tuân thủ biển báo vô tình để lại những tai nạn thảm khốc và thậm chí góp phần cho tình trạng ùn tắc giao thông thêm phần nghiêm trọng. Do đó, theo như quy định hiện hành thì ngoài mức phí phạt sẽ có thêm việc trừ điểm và tước giấy phép lái xe của chủ phương tiện từ 2 đến 4 tháng.

Quy định về mức xử phạt lỗi không tuân thủ biển báo năm 2025

Đầu năm 2025, dựa vào việc thay thế Nghị Định 100 bằng Nghị Định 168/2024 NĐ-CP, đã quy định rõ việc răn đe các đối tượng vi phạm phải tăng mức án phạt lên 3 đến 5 lần so với mức phạt cũ.

Mức phạt sẽ triển khai trên chính đối tượng vi phạm, dòng xe cơ giới, và điểm giấy phép lái xe lẫn có thể bị tước bằng lái. Trong trường hợp bị tai nạn nghiêm trọng thì khung hình phạt tăng gấp 3 lần và trừ 10 điểm giấy phép lái xe.

1. Xe máy/mô tô

Theo điểm A khoản 1 Điều 7 sẽ áp dụng mức phạt dao động từ 200,000 đến 400,000 VNĐ. Bên cạnh đó, tước giấy phép lái xe từ 2 đến 4 tháng cũng như áp mức phạt lên đến 14 triệu. Điểm số trên giấy phép lái xe của người vi phạm bị trừ 2 đến 6 điểm.

2. Xe hơi và các dòng xe 4 bánh

Điểm A khoản 1 Điều 6 quy định khung hình phạt cho người điều khiển xe ô tô phải chịu là mức phí từ 400,000 đến 600,000 VNĐ. Nếu vi phạm lỗi nặng gây tai nạn sẽ bị chịu phí 16 đến 18 triệu. Giấy phép lái xe bị tước từ một quý đến nửa năm. Điểm trên giấy phép lái xe sẽ bị trừ từ 4 đến 10 điểm.

3. Xe tải và máy kéo

Mức phí phạt nếu xe tải và máy kéo vi phạm lỗi cơ bản là 600,000 đến 800,000 VNĐ. Còn nếu gây tai nạn nặng hơn là 18 đến 20 triệu. Giấy phép lái xe sẽ bị trừ từ 6 đến 12 điểm.

4. Xe đạp và các loại xe thô sơ

Người đi xe đạp và các phương tiện thô sơ cũng sẽ bị áp dụng khung hình phạt nếu vi phạm việc không tuân thủ biển báo. Trường hợp không gây tai nạn thì phí phạt từ 80,000 đến 100,000 VNĐ.

Ngược lại tai nạn nghiêm trọng sẽ chịu phí 400,000 đến 600,000 VNĐ. Còn giấy phép lái xe sẽ không hề bị ảnh hưởng gì.

Nhìn chung, dù bất cứ phương tiện nào thì việc vi phạm luật đi đường và không tuân thủ biển báo đều chiếu theo khung hình phạt để chế tài. Hiện nay, triển khai luật mới áp dụng từ năm nay sẽ tăng phí phạt lên đến 400,000 VNĐ đối với phương tiện xe máy.

Mặt khác, chủ điều khiển phương tiện còn bị phạt gấp đôi nếu cảnh sát viên kiểm tra nồng độ cồn. Còn tái phạm nhiều lần sẽ tước giấy phép lái xe vĩnh viễn.

Về phía người thi hành pháp thì nếu chủ phương tiện vi phạm sẽ áp dụng khung hình phạt tại chỗ với mức phí phạt tối đa 5 triệu. Ngược lại trên 5 triệu thì chuyển quyền cho đơn vị Ủy Ban Nhân Dân Phường/Xã giải quyết.

Phân biệt lỗi không tuân thủ biển báo và lỗi đi sai làn đường

Một sự nhầm lẫn phổ biến mà nhiều người lái xe mắc phải là giữa lỗi không tuân thủ biển báo (hay không chấp hành hiệu lệnh/chỉ dẫn của biển báo, vạch kẻ đường) và lỗi đi sai làn đường quy định. Mặc dù cả hai hành vi này đều liên quan đến việc đi không đúng vị trí trên đường, nhưng bản chất, cách xác định, và mức phạt áp dụng lại khác nhau đáng kể. Mức phạt đối với lỗi đi sai làn thường có khung cao hơn so với lỗi không chấp hành biển báo đơn thuần.

Lỗi không chấp hành chỉ dẫn của biển báo và vạch kẻ đường thường được xác định tại các khu vực giao nhau hoặc nơi có biển báo R.411 chỉ dẫn hướng đi cụ thể cho từng làn đường (ví dụ: làn giữa chỉ được đi thẳng, làn phải được rẽ phải) kết hợp với các mũi tên chỉ hướng được kẻ rõ trên mặt đường. Vi phạm xảy ra khi người lái xe đang ở làn đường được chỉ định cho một hướng đi nhất định nhưng lại thực hiện thao tác di chuyển theo hướng khác với chỉ dẫn. Ngược lại, lỗi đi sai làn đường xảy ra khi phương tiện di chuyển trên làn đường không phù hợp với loại phương tiện mình điều khiển (ví dụ: xe máy đi vào làn ô tô) hoặc không tuân thủ quy định về việc đi đúng làn tốc độ cho phép trên từng làn. Việc nắm vững sự khác biệt này giúp người lái xe tránh mắc phải những sai phạm không đáng có và hiểu rõ hơn về lỗi đi sai biển báo hoặc làn đường.

Câu hỏi thường gặp về lỗi không tuân thủ biển báo

Rất nhiều những thắc mắc hay ý kiến và kể cả tranh luận nổ ra trong thời gian gần đây liên quan đến việc vi phạm biển báo giao thông. Không những vậy, để hạn chế số vụ vi phạm và tai nạn liên quan rất cần người dân chung tay tìm hiểu kỹ các luật định từ Nghị Định và Thông tư. Ở nội dung này, xethientri.com sẽ điểm qua các câu hỏi phổ biến về biển báo giao thông cũng như lỗi hay vi phạm.

1. Xe thô sơ đi vào đường cấm và vi phạm lỗi biển báo R.100 sẽ bị xử lý ra sao?

Mức phí phạt dành cho phương tiện xe thô sơ (xe đạp) sẽ dao động từ 80,000 đến 100,000 VNĐ. Nhưng giấy phép lái xe của chủ phương tiện sẽ không bị trừ điểm. Lý do vi phạm biển báo cấm vào khu vực đang hạn chế. Mặc dù xe đạp là loại xe không có dung tích xi-lanh cao nhưng nếu vào vùng đường cao tốc sẽ có nguy cơ bị tai nạn rất cao.

2. Trong vòng 1 năm nếu tiếp tục vi phạm lỗi không tuân thủ biển báo giao thông sẽ bị áp dụng hình thức xử phạt nào?

Dựa vào Điều 4 của Nghị Định 168 nếu người điều khiển phương tiện xe cơ giới tái phạm lỗi không tuân thủ biển báo sẽ tăng 50% mức phí phạt cơ bản và sau đó trừ 2 điểm trên bằng lái xe.

3. Lỗi vi phạm biển báo giao thông trên đường cao tốc thường gặp là lỗi nào?

Thông thường, theo ghi nhận từ camera giám sát và lực lượng chức năng thì hai lỗi chính xảy ra trên đường cao tốc là lỗi vượt tốc độ và đi sai làn đường quy định. Lúc này, dựa vào hình thức xử phạt thì xe hơi bị phạt từ 4 đến 6 triệu và giấy phép lái xe của người điều khiển trừ từ 6 đến 10 điểm.

4. Có phạt xe cứu thương trong trường hợp không tuân thủ biển báo giao thông hay không?

Nếu tình huống là khẩn cấp thì sẽ miễn phạt với xe cứu thương. Vì đây là dòng xe ưu tiên và có đặc thù khác biệt so với những phương tiện khác di chuyển trên đường. Tất cả quy định dựa vào điều số 22 của Luật Giao Thông. Tài xế trên xe cứu thương sẽ phải bật còi hoặc đèn pha khi lưu thông để nhận được sự ưu tiên cần thiết.

5. Các lỗi vi phạm sẽ bị tác động như thế nào khi gặp biển phụ P.501-P.510?

Với khoảng cách khả dụng thì biển phụ đóng vai trò bổ sung. Cũng vì thế, nếu người tham gia giao thông không chấp hành biển phụ cũng sẽ tính bị phạt như vi phạm ở biển báo chính.

Một ví dụ điển hình như P.504 chỉ hướng làn đi nếu trong trường hợp người điều khiển xe cố tình đi sai làn sẽ bị áp dụng khung hình phạt gấp đôi.

6. Tại đường sắt nếu không tuân thủ vạch dừng xe (1.16) sẽ bị gì?

Trường hợp này sẽ bị trừ 6 điểm vào giấy phép lái xe và chịu phí phạt lên đến 600,000 VNĐ. Hình phạt được rút ra từ quy định của luật đường sắt 2017. Do đó, mọi người dân khi điều khiển xe cơ giới phải giữ khoảng cách với đường ray ít nhất 5m.

7. Lỗi vi phạm biển chỉ dẫn R.420 (Bắt đầu ở khu dân cư) thường là lỗi gì?

Người vi phạm biển báo R.420 thường sẽ bị phạt với mức phí dao động từ 200,000 đến 400,000 VNĐ. Lỗi vi phạm là không kiểm soát tốc độ để vượt mức cho phép là 50km/h.

Sở dĩ có biển báo này để giới hạn tốc độ của xe cơ giới khi đi vào khu dân cư đông đúc như trường học hay chợ búa.

Lời kết

Biển báo giao thông là một trong sốc các hiệu lệnh quan trọng bên cạnh người điều khiển giao thông, đèn tín hiệu hay vạch kẻ đường. Do đó, việc nắm vững các dạng biển báo cũng như tuân thủ chấp hành quy định về an toàn giao thông sẽ giúp người dân hạn chế đến mức cao nhất số vụ tai nạn và đảm bảo được sự an toàn cho chính bản thân mình.